ایکی خیابان اویانلیق
رضا کاظمی
Rizakaziim@yahoo.com
تقدیم به هموطنان آذری زبان
مسی ننه یئنه صاندیقجاانین قاپیسینی آ چیب دیل آلتی صلوات چئویریر. گؤزلرینی ایسه قییا ـ بوقچالاریاویان بویان ائله ییر ، اییسی آزالسین دئیه یان یؤره سینه پیله اییر . رنگ به رنگ ارشین مال لارین آراسیندان بیرکفن گؤتورور ، خیسین خیسین اؤسکورور ، بونو ، اینیش ایل ، باجیلیغی سؤوغات گتیر میشدی کربلادان ؛ ـ « باجی! بوندان اول اخیر ایکی نفر آلدیم ، بیرینی اؤزومه ، بیرینی ده سنه . » دوم آغ بارجانین اؤستونه یازیلمیش کلمه لری اؤیور ، گؤزونون ایسه یاشی حرف لرین آراسینا هؤیور . باجیلیغی ایندی اؤز کفنینه یورونموش ، یئددی کفن چوروتموش ، ایکی خیابان اویانلیق داش کسن قبریستانیندا خاروار خاروارتورباق آلتیندا یاتمیش . کفنینی قولتوغونون آلتینا ووروب اَغیر اَغیر دؤشه یینه ساری ایمکله ییر . اوتاغین ایشیغینی سؤندور مور ، دوز لامپین آلتیندا اوزانیت صوبحه کیمی آرخاسی اوسته قالیر .باجاردیغی بوتون دوعالاری دیل آلتی اوخویوب تسبئح تسبئح صلوات چئویرمه یه باشلاییر ؛ الهم صل علی محمد و آل محمد و هر بیر صلوات برابر دییر او دونیا گؤزل بیر آغا جلا . خیط لرینده اَکدیییشام آغاجینی چوخداندیر سووار ماییب . باجیلیغی الینی بئلینه قویوب آغاجین یئنی جه گؤیرمیش یارباقلارینا باخیر ، ـ « آغاج لارین دا ایچینده یالنیز شام آغاجی ... گؤزونون اَچیب یومدو غوندا اوجالیر اوجالیر اولور اَغا مسجیدی نین مناره سی بویدا » دئییر . آغ مسجیدیندن اَذانه سسی گلسه ده ، گؤزلرینی آچمیر . صوبح اَذانی دیر یوخسا ... وایندی یه کیمی صوبح نامازی نین هئج واخت قضایا وئرمه دییی یادینا دوشور .بس آدام لارین چاخنا شماسی نییه کسیلمیر گئجه نین بو واختی اوشاق لار ، نوه لری نین سسینه اوخشاییر ، اویناقلایی حیط ده . ایندی گئتمه سین اوشاقلینغیندا قونشو لاری نین قیر لارییلا باغا گئدیب اَلما آلما آرمود ده ره ردی ، گیز لی گیز لی اوغلان لاری سوزه ردی . تانیدیغی قیز لارین هامیسی ایندی اؤلموش ، اوغلان لارین هامیسی گؤمو لموش قبیرلری نورلا دولسون دئیه اونلارین هامیسینا اوچ صلوات پای گؤندهریر . باشی نین اوستونه قویدوغو کفنی ، یورغان دؤشه یی ، و خاچاسی نین اوستونه تؤکولدویو مئیوه لره دونوخور . گئجه لر باشینا توپلاشمیش قیز جیغاز لارین ساجی اوزاندیقجا آغاریر ، باغدان چیخان چاغی شام آغاج لارینا دولاشیر . مسی ننه نوه لرینه ناغییل دئییر ، ناغیل لرین اورتاسیندا آنجاق ، بئچه لرین بانلادیغنیا آز قالمیش یوخو گؤتوروب اؤزویله آپاریر . هریئرده اولسا تسبئح الیندن دوشمور ، قوجا بارماق لاری باتماق بیلمیر ، یاتیب ، یوخوسوندا قیر میزی دون گییر ، گؤزل بیر آغاجلیغین اورتاسندا ایسه اؤز باشینا فیر لانیر سوموک لرینه آغری دوشور ، تؤوشویه شام آغاجینا سؤیکه نیر ، باشی نین اوستونده کی بوداقدا یئکه بیر بئچه اوجا سسله بانلاییر ، نوه لری قاچان قاچان اوینا ییر ، اَغ بیرچک لری آراسیندان دن دن تر اَخیر . اَغاج لارین نورونا باخابیلمیر ، گؤزلرینی اَچیر . لامپین اَیشیغی ببک لرینه دوشسه ده گؤزلری قاما شمیر . اوزاقدان ، یالنیز ، بالاجا ، بیر نؤقطه دن ایشیق سیزیر اونون صیفتینه . گؤزلرینی تاوانا زیلله ییر ، تزه بیر شئی یادینا دوشموش کیمی قولاق لارینی شکله ییر تزه بیر شئی اوسته . داش کسن قبریستانیندا بیر قاریش دایئر یوخدور داها . بوندان بئله اؤلولری دونیانین اوباشینا ، شهرین تزه قبریستانینا گؤتوره جک لر مسی ننه یئنی قبریستانی تانیمیر هئچ ، داش کسن ـه ده قاباقکی لارکیمی هر جومه آخشامی باش چکه بیلمیر آرتیق . ائوده اَیله شیر ، تسبئح تسبئح صلوات چئویریب ساغ سولونا پوفله ییر ، یئل ایسه اوخو دوق لارینی آپاریب اؤلولرین قولاغینا چاتدیریر. باجیلیغی هر دونه یوخوسونا گیردییینده ، امام حسین احسانی اوندان بیر قورتوم سو ایسته ییر . مسی ننه آغاج لارین اَیاغنیدان اَخان چایدان بیر اوووج سو گؤتورور ، باجیلیغیناساری اوزادیر . سو اَنجاق هئچو اخت اووجوندا قالمیر ، قوجا بارماق لاری اَراسیندان سوزولوب یئره تؤکولور . باجیلیغی کوسور ، نوه لری گولر . ـ « بو کفن ، حرم سویویلا یویولوب ...» قاری دئییب باشینی چایین لیل سویونون آلتینا سوخور ، یوخ اولور. مسی ننه اوشاق لاری ییغیر باشینا ، فرات ناغیلینی سؤیله ییر اونلارا: ـ « فرات اَخیر اَخیر ، بیر یئرده اَنجاق یئرآلتیندان سوزولوب سوسوز اَغانین قبری دؤوره سینه فیر لانیر ...» مسی ننه اؤز باشینا فیر لانیر ، دونو لپه لنه لپه لنه اَچیلیر ، چایین بوم بوز سویو آیاق لارینا توخونور . اونون سوموک لری سانجیمیر آرتیق ، اَییلیب باجیلیغی نین اؤلوسونو چیخاریر سویون آلتیندان . قیز گؤزونون اَچیر ، قاقیقیلتییلاگولور . شهرین قوجا مؤذنی تؤوشویه تؤوشویه اَغا مسجیدی نین مناره سینه چیخاراق ، باغین بوتون صلوات اَغاج لای بویلائیب بوایکی قیز جیغازا باخیر ...
منبع : برگرفته از فصلنامه ادبی تخصصی بلم شماره 12و 13
دو غزل از شاعر نام آشنای شرق گیلان
رمضان رحمتی (شول گیلانی )
1
شوقی ست مرا مستِ خلایق شده باشم
با این همه ، نا لایقی ، لایق شده باشم
آرامی و رامیِ مرا بیش و کمی نیست
یک دَم مگر از یاد تو فارق شده باشم
در فصل بدو دغدغه ی رویشِ گُلسنگ
امیُد ندارم ، همه فایق شده باشم
دشت و دَمَنَم لاله ندارد که بگویند
زین منظره مفتون شقایق شده باشم
من حاشیه ام ، متن توئی این چه حضوری ست
دانم که نبایست حقایق شده باشم
دریای حضورِ تو ندارد سرِ ساحل
باشد که بر امواج تو قایق شده باشم
در عصر یخ و مفرغ و آهن ، طپش و بُمب
سعی ام همه این است که عاشق شده باشم
شاید که دلی نیست که عاشق شود اینجا
ترسم همه را ، آینه ی دق شده باشم
2
قدِ دنیای خیالی دوستت دارم
نَه نَه خیلی ، خوب و عالی دوستت دارم
اشتباه لفظی ام بی خیالش باش
من ترا تا بی زوالی دوستت دارم
من به هر قسمی ترا همواره می جویم
بی صدا در عین لالی دوستت دارم
بارش ابری ندارم ، در تب خشکی
با هجوم خشکسالی ، دوستت دارم
هر که ظرفی دارد و مظروف و حجمی
این حدود و این حوالی دوستت دارم
من ترا می جویم و می بویم اما تو
لااوبالی ! لااوبالی ! ، دوستت دارم
دیدی ام وقتی رُخانم شرم شد گفتم :
در کمال بی خیالی ، دوستت دارم
چشمه ام ، پاجوش کوهستان ، زلالِ من !
با همان تُردو زلالی دوستت دارم
من شمالی ام ، تو دشت سبز رویش ها
مرهم زخم شمالی ، دوستت دارم
ای تمام اشتیاقم ، باور سبزم
چونکه می دانم کمالی ، دوستت دارم
اشاره :
زمانی که داوود ملک زاده را شناختم خیام ظهیری
عزیز را نیز شناختم با قلم زیبا و جاندار تا جایی که
در آخرین شماره بلم به هم رسیدیم و اما هنوز همدیگر
را ندیدیم مثل داوود نازنین .حالا با اجازه خیام همان
مقاله بلم را با هم می خوانیم :
نگاهی به مجموعه شعر(( ما نبودیم)) ـ سروده مسعود جوزی
مثل بهار
چيزي که در نگاه اول به مجموعه ((مانبوديم)) به چشم مي ايد اين است که شعر هاي اين مجموعه زياد شهري نشده اند و شاعر در تصوير هايي که براي طرح دقايق شعري مي افريند يا دست به دامان طبيعت و عناصر ان مي شود يا از پديده ها و عناصري استفاده مي کند که جلوه اي شهري شده ندارند و سادگي و معصوميت شان را به شعر مي بخشند : ((شب همه در خوابند / من بيدارم و / ماه / محبوبه ي شب / جيرجيرک اواز خوان )) _ ( شب/صفحه47 )
شاعر در اين شعر ها به دنبال روايتي ساده از پديده ها يا در روايتي از پديده هاي ساده است تا چيزي که در ان هاست و سئوال برانگيز است کشف کند . و يا شايد از هر چيز ساده معمايي مي افريند که نشان دهد هر چيزي در زندگي جلوه اي دارد که بايد به ان نگريست و تامل کرد . که بايد به خود برگشت و انديشيد : ((هميشه باران با همين قطره ها اغاز مي شود / با همين اولين قطره ها / که بر بام مي خورد و / مي فهمي چيزي نو / چيزي يکسره متفاوت با تمام تجربه هاي زمين / در حرکت است . )) _ (باز باران/صفحه86 )
شاعر با ارامشي که در خود مي بيند به پيش مي رود و با سکوتي که به همراه دارد راوي نگاه هاي پنهان زندگي مي شود . او راوي روايت هايي ست که يا خاطره اي را زنده مي کنند يا با تصوير سازي هاي قدرتمند به پيدايش خاطره هاي مجازي و موازي در ( و با ) ذهن مخاطب منجر مي شوند .
شاعر در اين مجموعه تلاش مي کند ما را به اين مسئله توجه دهد که چگونه اسير حرکت تکرار و روزمرگي شده و از توجه و انديشيدن به پيرامونمان غافل مانده ايم : (( مگر اين خانه در خيابان گم شده است / که تو پيدايت نمي شود / مثل بهار؟ ))
_ (نکند نمي ايي؟/صفحه115 )
حضور پر رنگ زندگي در سراسر کتاب نشان از جهان بيني قوي يي ست که بستر شعر ها مي شود و نگاهي عاشقانه و پرسشگر را در تمام شعر ها به اشتراک مي گذارد . با خواندن اين شعر ها به نظر مي رسد يک راوي ست که همه شعرها را روايت مي کند . راوي يي که از شعري بيرون مي ايد و وارد شعري ديگر مي شود و در اين امدن و رفتن ارامشي را به مخاطب منتقل مي کند که حتا در شعر_خاطره هاي تلخ نيز مخاطب با فضاهاي تيره مواجه نمي شود . اما احساس مي کند با راوي يي رو به رو ست که به شدت دچار تنهايي ست . تنهايي خود خواسته نخواسته اي که به جريان انديشه در شعر هاي مجموعه و عميق شدن مخاطب مي انجامد .
انتخاب بيان و زبان ساده از خصوصيات ديگر اين مجموعه است که با حرکتي ظريف و ارام گويي ارامش يک زندگي ساده را تداعي مي کند . در اين شعر ها روابط نامرئي محيطي ست که بر وجود شاعر تاثير گذاشته و ارزش شعر مي شود و زبان متناسب با ان و جزئي از ان در جريان شعر انعطاف مي گيرد و به شعر جان مي دهد : (( سيبي بر اب رفت / و دستانم /
_((برگرد!)) / با دستاني نه سيب / که اب / شايد همين که اب )) _ (و سيب .../صفحه103 )
(( نکند با بهار مي ايي ؟ / نکند با بهار / رفته اي و نمي ايي ؟ ))_(نکند نمي ايي؟/صفحه115 )
در اين نمونه ها و نمونه هاي ديگر مشخص است که شاعر با تکيه بر عنصر زبان و توجه به موسيقي بيروني و دروني شعر _ هر دو _ موفق به خلق شعر هاي درخشاني شده است : (( حرف ها در گلويم خاک مي خورند / گوشه اي بنشينم و / چيزي بنويسم :/ اين همه برگ / اين همه خاکستر ))_(شعر2/صفحه18 )
(( زنگ ساعت / اونگ لحظه هايمان کرده است / دير شد / دروغ نيست / سردي شبانه گذشت / صبح شد / بهانه گذشت ))
_(صبح گاه/صفحه19 )
شاعر در شعر اول گذر عمر و بي خبري ما را به تصوير مي کشد و در شعر دوم بعد از سطر (( اونگ لحظه ها )) به بهترين شکل توانسته در سطرهاي بعدي با استفاده از ظرفيت زبان صداي اونگ را به طنين در اورد . ( دير شد _ دينگ / دروغ نيست _ دانگ / صبح شد _ دينگ / بهانه گذشت _ دانگ )
همانطور که مي بينيد شاعر توانسته موسيقي اطرافش را در شعرش جاري کند که اين مقدور نيست مگر با در هم تنيده شدن موسيقي و تصوير در زبان به وسيله خيال شاعرانه .
به طور کلي مي توان گفت شاعر اين مجموعه يا با دقت بر حالات خاص شاعرانه اش يا به کمک تمرکز بر خاطراتش و يا با پي ريزي داستاني در ذهن سعي در خلق شعر دارد که معمولا در شعر هاي از نوع سوم مثل (( ديدار جن ))_(صفحه73 ) يا چندان موفق نيست يا اصلا به شعر نمي رسد مثل (( ميهماني ايراني ))_(صفحه111 ) يا مثل (( ارمان زدايي ))
_(صفحه71 ) که به سخره گرفتن کج فهمي هاي پسامدرني ست و يا مثلا مثل (( چهارشنبه سوري ))_(صفحه28 ) که توصيف صرف مراسم چهارشنبه سوري ست و نه چيز ديگر .
از اين ضعف ها مي توان مثال هاي ديگري اورد و ايرادهايي بر(( ما نبوديم )) گرفت اما نمي توان به راحتي از کنار حس زيبايي شناسي يي که به مخاطب منتقل مي کند گذشت و دنياي لطيفش را مثل بهار! ناديده گرفت ٪
