زبان های محلی و قابلیت ارتباط با اقوام

به استقبال ازگفته های نماینده ولی فقیه و امام جمعه محترم اردبیل

یادداشتی از جمشید شمسی پور خشتاونی

بزرگان فرهنگ و اندیشه ی معاصرگفته اند ، خبر حبه ی انگور است و اگر بی آداب و ترتیب بر هم انباشته شوند ـ گذشته از فراورده های دیگر ، سرکه ای تلخ بر ذائقه نصیب می کند .  البته بسته به شعور سیاسی ، اجتماعی و ... منطقه ای دارد! و دانش روزنامه نگاری از آن خبر چه عایدش شود ، که هم می تواند خبر را حبه معرفی کند و هم الکل صنعتی ! و در تالش متاسفانه بد ذائقه ترین اش که فواید آن ، واژه ی توسعه طلبی باشد ، کاربرد دارد و این نیز بر می گردد به همان شعور سیاسی ای که درتالش هنوز به کمال نرسیده است . با بیان این تمثیل می خواهم موضوع تلخی را بیان نمایم که هم به نوعی به تالش مرتبط است هم به دیگر اقوامی که در حاشیه تالش و دیگر نقاط کشور نازنین مان ایران ،همچون برادر وار زندگی می کنند . فرقی نمی کند خبر خوش و حبه ی قند از آن قوم های تُرک ، گیلک ، بلوچ ، آذری، تات و... باشد و یا اینکه تالش ! آنکه به ایران می اندیشد اقوام را بسان خوشه انگوری می نگرد که تالش تنها یک حبه از آن است . حال این خوشه چه به صورت کامل در چرخشت قرار گیرد و چه به صورت حبه ـ اصل آن است که حاصل این انگور چه خواهد شد .  متاسفانه دلالان خرده پا ، این خوشه ی انگور را نه تنها در چرخشت انباشته نکردند ، بلکه هر حبه اش را کالایی بر ضد اقوام استفاده می نمایند و بجای درست استفاده کردن از حبه انگور ، آنرا در مصارف دیگر بکار می برند .  نمونه اش (گذشته از آثار بجا مانده ای که جای بحث اش در این مجال نمی گنجد) جوانان مظلوم تالش و جرایدی را نیز در دست دارند که در تیول آن اشخاص بوده و چشم وگوش بسته مجری همان اندیشه ای می گردند و به دلخواه همان دلالان تا به تبلیغ از این کالای ساخته شده بپردازند ، حتی در آن جراید تیترهای خبری نخست نیز سفارشی می باشد . آیا پرداختن به چنین مسائلی به شعور سیاسی منطقه بر می گردد یا دلایل دیگری نیز دارد ؟ که در منطقه فومنات خوشبختانه واژه ی « چتر حمایتی» تا حدودی از این مسایل پرده برداری نموده و به این سؤال پاسخ داده است .که در واکاوی این موضوع می تواند کمک شایانی به ما بکند . از طرفی این دلالان نیز می دانند و به خوبی نیز دریافته اند که این جوانان خواه و ناخواه اگر فردا با چنین واژه هایی سوخته شوند مجالی برای رشد نخواهند داشت و همچون کالای تاریخ مصرف گذشته تلقی می گردند و بعد آنها به دنبال کالای جدید می گردند و این دیدگاه بر مدار اندیشه شان طبیعی می باشد. این نشد دیگری ! و چنین وضعیتی  خصوصن برای قوم تالش سخت تکان دهنده و درد آور است . یک سالی ست بر مدار ناهنجاری های چنین جوانانی ذُم شده ام و هر چه که به آنها نزدیک و نزدیک تر می شوم مظلومیت آنها به وضوح برایم آشکار و آشکارتر می شود. حتی در بین برجسته ترین شان نیز که در تشتت فکری سیاسی بسر می برند ، در تحلیل و هضم چنین مسائلی عاجز مانده اند . من باب مثال از چندی قبل پرینتی از طرف عزیزی بدستم رسید که ازسایت ها و وب سایت های دوستان تهیه نموده بود و در سطری از نوشتار آن ، جوانی با اتخاذ جملات تهدید آمیزی بیان نموده بود که : « بزودی تالش شمالی به عنوان جمهوری خود مختار ... رسمیت پیدا خواهد کرد ... و مرزها برداشته می شود ...» و از این نمونه ها بارها (گذشته از سایت ها حتی در جراید محلی نیز شاهدش بوده ایم ) که متاسفانه این نوشته در وب سایت جوانی که مدیر اجرایی یک نشریه محلی نیز می باشد به نمایش گذاشته شده بود و حقیقتن جای تاسف دارد . براستی چنین اندیشه های بیمار را خود دلالان با وجودی که مشابه چنین مسائلی را خودشان ترجمه و ترویج و تکثیر نموده اند چگونه ارزیابی می نمایند؟ اگر قرار بر توسعه طلبی باشد که نه تنها بخش وسیعی از قفقاز بلکه اکثر کشورهای همسایه ، زمانی متعلق به ایران بوده است آیا با این سوء برداشت می توان آن ایده ها را به واقعیت پیوند داد؟ آن هم در شرایطی که امپریالیزم آمریکا با بنگاه های تبلیغاتی اش ایران را مورد هجوم قرار داده است . که باز بر می گردد به همان واژه ی « چتر حمایتی » ـ و همین واژه اهرم فشاری می شود تا چنین جوانانی در لای پرس آن قرار گیرند . این منطق جلوی رشد خیلی از داشته هایی را که بتوان  آنرا برای اقوام پرورش داد ، می گیرد . اگر به نشریات تالش که در این چند سال مجوز گرفته اند و بطور متوالی در سطح منطقه منتشر شده اند نگاهی اجمالی داشته باشیم در می یابیم که حجم وسیعی از داده های آنها سفارشی و غربال شده است و بیشترین شان بر گرفته از اندیشه ی «اُف » هاست . آن جوانان در بُعد شعور سیاسی در تجزیه و تحلیل آن ضعف فکری داشته که حتی محصولات شان بصورت ویژه و آنهم در تیراژ بسیار وسیع و بطور رایگان در منطقه تالش منتشر شده است . آیا چنین اندیشه ای بر روی برگ درختان تالش نوشته شده یا بر سقف «چترحمایتی» ؟! آنهایی که این جوانان را سپر بلای خویش ساخته اند نمی دانند که به تبلیغ از تالشان وارداتی پرداختن که در آن سوی مرز «اُف» و در این سوی مرز تالش ، چه زیان هایی را به دنبال دارد ؟ براستی اینها (اُف ها)در ییلاقات چاره سو به دنبال چه چیزی می گشتند ؟  یعنی همان اشخاصی که در آنسوی مرز شناسنامه اصلی شان «اُف» و در این سوی مرز المثنی تالش ! اگر ما کاربرد واژه های شان را در سرند اندیشه بگذرانیم در می یابیم که نگاه و اندیشه شان همان است که حزب « پ . ک . ک » با آن روزگار می گذراند و امروز معضلی شده است برای کشور های همسایه غربی مان . آیا بیانیه صادر کردن به نفع «اُف» ها و جوانان را احساسی و آرمانی به بار آودرن تا در وبلاک مان بنویسند « برای آزادی آنها تظاهرات به راه بیندازیم » خیانت به تالش نیست ؟ وقتی که حبه قند در پیرامون مان است چه لزومی دارد تا به دنبال قند کلوخه بچرخیم و قند شکن را به دست این جوانان بدهیم و به جان آن کلوخه بیفتد تا تنها حبه ای از آن بتراشد ؟ و حاصل آن ، تیتر های جور واری گردد و در صفحات نخست هر جریده ای نقش ببندد و مسئولین و مردم منطقه را حساس ـ و به قوم تالش همان گونه بنگرند که حزب « پ . ک . ک » و یا همان لمپن های دهه ی شصت بنام قوم کُرد (درکردستان ایران ) آن فاجعه را به بار آوردند که بعد از دو دهه آثارش باقیست و نخبگان صادق کُرد هنوز آن خُرده ریزه های بجا مانده اشتباهات گذشته ی آنها را نمی توانند پاکسازی نمایند . آیا این درست است ژنرالی را که امروز در کشورهای اروپایی بسر می برد و علیه کشور همسایه او را تالش معرفی نموده و گفته ها و ایده هایش را از روسی ترجمه و در سایت ها و وبلاک ها منعکس تا منبعی باشد برای جوانانی که می خواهند جراید شان را با چنین خبرهایی که تجربیات تلخی از آن بجای مانده با تکرار و مکررات ،  آنرا بر جسته نمایند ؟ این نظم فرا گیر توزیع کالاهای به اصطلاح فرهنگی که به اقتباس از فرهنگ فدرالیزم تنظیم یافته و علوم و فنون نوشتاری آن نیز نقش تعیین کننده ای در کار برد اندیشه شان در تالش بجای گذاشته است . حال بر گردیم به اصل حبه ی انگور. روز دوشنبه مورخه 21/8/86 در مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام همایشی تحت عنوان « اتحاد ملی راه بردها و سیاست » با حضور سیاست مداران برجسته نظام از جمله حضرت آیت ا... هاشمی رفسنجانی ، سید حسن روحانی ، مجید انصاری و... تشکیل شد و نکته قابل توجه این همایش سخنرانی حجت الاسلام و المسلمین سید حسن عاملی نماینده ی ولی فقیه و امام جمعه محترم اردبیل که به مباحث اقوام ایران ، با طرحی نو به نکاتی در آن همایش پرداخت و دیدگاه تخصصی اش را مطرح نمود . این روحانی آزاد اندیش نیز در اول سخنرانی تحسین برانگیزش فرموده است :

« نکاتی که در این جلسه مطرح می شود ممکن است به دلیل برخی حساسیت ها ، امکان بیان از سوی افراد دیگر را نداشته باشد چرا که نگرانی از برخی تهمت ها در این خصوص مانع از این امر می شود . اما به دلیل موقعیت و بررسی های روزانه ای که در مرکز تحت مدیریت خود در خصوص اقوام داریم در این جلسه مطرح می شود ... پس از کار فراوان بر روی مساله قومیت ها این نتیجه به دست آمده که ناسیونایسم افراطی الحاق گرا در صدد تجزیه و فروپاشی است . به این شکل که پاسخ مطالباتی که معقول و غیر قانونی نیست ایجاد زیر ساخت امنیتی و سوق دادن به سمت بحران های غیر قابل مهار نیست . عده بسیاری معتقد به استراتژی سکوت در مقابل اقوام هستند چراکه هرگونه صحبت در این زمینه را باعث فربه کردن اقوام و خارج شدن آنها از زیر چتر اتحاد ملی ارزیابی می کنند . باید در پاسخ گفت که با تطورات عظیم در صحنه ارتباطات ، استراتژی سکوت چاره ساز نیست . در واقع سکوت نه تنها استراتژی محسوب نمی شود بلکه نوعی فقدان استراتژی است . مشکل اساسی این است که پس از بروز مشکل در این باب ، اقدام به تصمیم گیری می شود و استراتژی روشن در خصوص اقوام وجود ندارد . یکی دیگر از مشکلات ، عدم بلوغ گروه های سیاسی است . اجابت مطالبات قومی عامل فراگرایی نیست بلکه مسبب همگرایی است و باید به چند مساله مهم توجه ویژه صورت گیرد ، نخست تشکیل فرهنگستان زبان محلی زیر نظر فرهنگستان علوم است . زبان های محلی از ارکان فرهنگ ملی است . وقتی این زبان وارد شبکه های مخالفان می شود سبب جذب اقوام به آنها شده و ما با دست خود این امکان را به معاندین نظام می دهیم ، دوم آنکه تدریس زبان های محلی در مدارس و دانشگاه ها صورت گیرد . در کشور ما زبان های انگلیسی ، عربی و روسی تدریس می شود اما جواز تدریس زبان های محلی صادر نمی شود ، سومین مساله نیز دادن مجوز به اداره آموزش پرورش برای تدریس به زبان محلی است . چهارم اینکه کانال سراسری اقوام که قابلیت ارتباط با شبکه های استانی را داشته باشد ، ایجاد شود »

 که در آینده نه چندان دور تحلیلی در همین رابطه ارائه خواهد شد%آوردن تا در و